ATB 106 YAŞINDA TARIM 10 KEZ KÜÇÜLDÜ

Antalya Ticaret Borsası (ATB) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Borsa’nın 106. kuruluş yılı dolayısıyla gerçekleştirilen Haziran Meclis Toplantısı’nda Türkiye ve Antalya ekonomisinin görünümüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Çandır; tarım, imalat, turizm, ihracat, finansmana erişim, su yönetimi ve uluslararası organizasyonlar başlıklarında mesajlar verdi.

Konuşmasına Antalya Ticaret Borsası’nın 23 Haziran 1920’den bu yana Antalya ve ülke ekonomisi için çalıştığını vurgulayarak başlayan Çandır, Borsa’nın köklü mirasını geleceğe taşıma sorumluluğuyla hareket ettiklerini belirtti.

Büyümede ivme kaybı uyarısı

2026 yılının ilk çeyreğine ilişkin büyüme verilerini değerlendiren Çandır, milli gelirin yılın ilk üç ayında reel olarak yüzde 2,5 arttığını hatırlattı. Bu oranın, son 32 yılın ilk çeyrek ortalama büyümesinin yaklaşık yarısı seviyesinde kaldığını belirten Çandır, ekonomide belirgin bir ivme kaybı yaşandığını söyledi.

Tarım sektörünün ilk çeyrekte yüzde 4,6 büyüdüğünü, ancak bu artışın geçen yılki daralmanın ardından dipten çıkış etkisiyle değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Çandır, imalat sanayisinde iki yıl üst üste ilk çeyrek daralması yaşanmasına dikkat çekti. Çandır, imalatın geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,3, bu yılın ilk çeyreğinde ise yüzde 1,4 küçüldüğünü kaydetti.

“Sağlıklı, sağlam ve sürdürülebilir bir ekonomik yapı için tarım ve imalat sektörleri mutlaka motive edilmelidir.”

Hizmetler sektörünün ekonomi içindeki payının yüzde 70’in üzerine çıktığını dile getiren Çandır, hizmetler ağırlıklı büyümenin tarım ve imalatın gelişimini baskılayabileceği uyarısında bulundu. Son 23 çeyrekte kesintisiz büyüme yaşanmasına rağmen tarımın bu dönemde 10 kez küçüldüğünü anımsatan Çandır, tarımdaki dalgalanmanın üretimden ticarete uzanan değer zincirini zayıflattığını vurguladı.

Turizmde fiyat baskısı, ticarette daralma sinyali

Antalya ekonomisinin yılın ilk üç ayında Türkiye ekonomisiyle uyumlu bir seyir izlediğini ancak sonraki aylarda kente özgü hareketliliğin yakalanamadığını belirten Çandır, turizm sektörünün kur-enflasyon farkı nedeniyle rekabetçi fiyat oluşturmakta zorlandığını söyledi. Çandır, bu durumun yalnızca turizmi değil, tedarikçileri ve turizme bağlı tüm sektörleri de zorlamaya başladığını ifade etti.

Kentteki ticari hareketliliğin ivme kaybettiğini belirten Çandır, Nisan ayı itibarıyla çekle işlem hacminin Antalya’da yüzde 3, Türkiye genelinde ise yüzde 8 azaldığını aktardı. Aynı dönemde karşılıksız çek hacminin Antalya’da yüzde 60; protestolu senet tutarının ise yüzde 120 arttığını söyleyen Çandır, finansmana erişim ve maliyet baskısının iş dünyasında hissedildiğini dile getirdi.

İhracat Antalya’yı pozitif ayırdı

Çandır, güncel göstergeler içinde Antalya’nın ülke ortalamasından olumlu ayrıştığı alanın ihracat olduğunu kaydetti. Tarım ve gıda ihracatının Antalya’da yüzde 9,1 artarken, Türkiye genelinde yüzde 0,5 azaldığını bildiren Çandır, toplam ihracatın ise Antalya’da yüzde 8,4, ülkede yüzde 1,2 arttığını söyledi.

“Antalya, tüm zorluklara rağmen üretim ve ihracat kabiliyetini koruyor. Ancak bu kabiliyetin sürdürülebilirliği için maliyet, finansmana erişim, kur dengesi ve rekabetçilik başlıklarında üreticimizi ve iş dünyamızı destekleyen politikalara ihtiyaç vardır.”

Zeytinyağında kalite, 2026’da su gündemi

ATB’nin Antalya Valiliği himayesinde, Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü iş birliğinde ilk kez düzenlediği Antalya Natürel Sızma Zeytinyağı Kalite Yarışması’na da değinen Çandır, yarışmaya 84 başvuru yapıldığını ve dört kategoride 45 üreticinin ödül almaya hak kazandığını belirtti. Çandır, zeytinyağında rekabetin artık yalnızca miktarla değil; kalite, izlenebilirlik, markalaşma ve katma değerle şekillendiğini ifade etti.

Borsa olarak 2026 yılı temasını “Su” olarak belirlediklerini açıklayan Çandır, suyun artık yalnızca tarımın değil; turizmin, sanayinin, ticaretin ve kent yaşamının ortak meselesi olduğunu söyledi. Yerel yönetimler, meslek örgütleri, sivil toplum kuruluşları, özel sektör ve ilgili kurumlarla çalıştaylar düzenleyeceklerini belirten Çandır, ardından Antalya için ortak öneri setinin oluşturulacağı geniş katılımlı bir Su Zirvesi yapmayı hedeflediklerini kaydetti.

Sosyal güvenlik ve tarım teknolojileri zirveleri hazırlığı

Tarım sektöründe kayıt dışılığın azaltılması ve çiftçilerin sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınması amacıyla tarıma özel sosyal güvenlik modeli üzerinde çalıştıklarını bildiren Çandır, bu çalışmayı düzenlenecek Sosyal Güvenlik Zirvesi ile kamuoyu ve ilgili kurumlarla paylaşmayı planladıklarını söyledi.

Tarım teknolojileri geliştiren firmaları, girişimcileri, çiftçileri, kooperatifleri, kamu kurumlarını ve yatırımcıları Antalya’da buluşturacak Tarım Teknolojileri Zirvesi için de hazırlıkların sürdüğünü belirten Çandır, zirvenin yeni teknolojilere erişimi kolaylaştırmayı, verimliliği artırmayı, maliyetleri düşürmeyi ve Antalya tarımını daha rekabetçi hale getirmeyi amaçladığını ifade etti.

COP31 ve uluslararası organizasyonlara vurgu

Çandır, Antalya’nın 5-9 Ekim’de Uluslararası Uzay Kongresi’ne, 9-20 Kasım’da COP31’e ve 1-5 Aralık’ta APSA Tohumculuk Kongresi’ne ev sahipliği yapacağını belirtti. Bu organizasyonların Antalya’nın turizmin yanı sıra tarım, ticaret, teknoloji, sürdürülebilirlik ve uluslararası iş birliklerinde de güçlü bir merkez olduğunu göstereceğini söyledi.

COP31’i Antalya için stratejik bir fırsat olarak değerlendiren Çandır, organizasyonun tarım, gıda, su, enerji, lojistik ve turizm alanlarında faaliyet gösteren firmalar için yeşil dönüşüm, iklim finansmanı, yeni iş birlikleri ve uluslararası pazarlara erişim bakımından yeni olanaklar sağlayabileceğini ifade etti. APSA Tohumculuk Kongresi’nin ise tohum, fide, fidan ve süs bitkileri sektörlerinin Asya Pasifik ülkeleriyle ticaretini geliştirmesine katkı sunmasını beklediklerini dile getirdi.

Nefes Kredisi ve B-Reçete Sistemi

Üyelerin en önemli gündemlerinden birinin finansmana erişim olduğunu söyleyen Çandır, TOBB öncülüğünde KGF ve bankaların iş birliğiyle hayata geçirilen TOBB Nefes Kredisi’nin yeni paketinin işletmeler için önemli bir destek olacağını kaydetti. Program kapsamında 2026 yılı için 100 milyar TL kredi hacmi hedeflendiğini, ilk 25 milyar TL’lik dilimin 8 Haziran itibarıyla kullanıma açıldığını belirten Çandır, oda ve borsa üyesi işletmelerin azami 3 milyon TL kredi kullanabileceğini bildirdi.

Çandır, 1 Temmuz 2026’da ülke genelinde uygulamaya alınması planlanan B-Reçete Sistemi hakkında da üyeler için bilgilendirme toplantısı düzenlediklerini söyledi. Toplantıda zirai ilaçların temini, uygulama dozları, ilaçlama yapacak kişiler, ruhsatlı ürünler ile sahadaki fiili kullanım arasındaki farklar ve etken madde içeriklerinin ele alındığını aktardı.

“Tarım, ülkenin geleceğidir”

Konuşmasının sonunda tarımın yalnızca üretim meselesi olmadığını vurgulayan Çandır, “Tarım; gıda güvenliğidir, istihdamdır, ihracattır, kırsal yaşamdır, sosyal dengedir ve ülkemizin geleceğidir.” dedi. Antalya Ticaret Borsası olarak üyelerin sesi olmaya, sektörlerin sorunlarını ilgili mercilere taşımaya ve Antalya’nın üretim gücünü ileriye taşımaya devam edeceklerini belirtti.